Laat randgemeenten meestemmen over het parkeerbeleid in de ‘grote’ stad

Kalverstraat Amsterdam juni 2026, eigen foto

Laat randgemeenten meestemmen over het parkeerbeleid in de ‘grote’ stad

Steeds meer gemeenten hanteren de botte bijl als het gaat om het weren van de auto. Autoluw beleid, het weghalen van parkeerplaatsen en ‘knippen’ in de wegen moeten de automobilist ontmoedigen. En dat alles in de hoop dat de auto in de toekomst minder gebruikt wordt. Zo stond in Het Parool van 7 april jl. een artikel waarin het autoluwe beleid van (oud-)burgemeester Hidalgo in Parijs werd bejubeld. Beelden van Franse politici, die op de elektrische deelfiets Parijs doorkruisten, gingen de wereld over.

In het artikel kwam verder aan de orde dat deelvervoer een oplossing zou bieden, dat de aanvankelijke weerstand van bewoners en (winkel)bedrijven zou zijn verdwenen en dat Parijs toch weer een socialistische burgemeester heeft gekozen, waarmee de bewoners impliciet zouden hebben ingestemd met het autoluwe beleid.

Geïnterviewd werd Marco te Brömmelstroet, hoogleraar ‘Urban Mobility Futures’ aan de Universiteit van Amsterdam. Hij haalde ook voorbeelden als Lyon aan, waar ook een socialistische, ‘autoluwe’ burgemeester werd herkozen. Ook heeft hij het over Amsterdam, waar de bevolking de autoluw-bepleiters ook niet naar huis heeft gezonden bij de gemeenteraadsverkiezingen.

Ook Berlijn komt aan de orde. Daar lijkt het erop dat de autoluwe plannen in de ijskast gaan, omdat in de buitenwijken van Berlijn conservatief gestemd wordt. De UVA-wetenschapper pleit daarom voor meer voorzieningen in die buitenwijken, zodat de bewoners niet meer naar de binnenstad hoeven te gaan.

En daar zit ‘m de crux. Want hij bepleit hiermee de 15-minutenstad. Dat zal leiden tot meer winkelleegstand in de binnenstad. Maar het gaat om meer dan dat. Want de redenen om te twijfelen aan de uitspraken in dit interview zijn legio. Vormt deelvervoer echt een oplossing en een geloofwaardig alternatief voor de auto? Hebben politici verkiezingen gewonnen vanwege het autoluwe beleid? En wat zijn de gevolgen van dit beleid voor onze binnensteden?

Deelvervoer geen oplossing

Pleitbezorgers van ‘autoluw’ bepleiten ook vaak de zegeningen van het deelvervoer. Maar is dat wel terecht? Deelvervoer wordt namelijk maar niet winstgevend. Zo zijn er twijfels over de vermeende duurzaamheid en het huftergedrag als gevolg van het gebruik van deelvervoer. Ook kan geconstateerd worden dat de meeste mensen liever een auto, scooter of fiets ‘bezitten’ dan dat zij deelnemen aan deelvervoer. En deelvervoer blijkt in de praktijk de auto niet te vervangen, het gaat met name ten koste van het gebruik van het openbaar vervoer. Tel uit je ‘winst’. 

Is de weerstand tegen autoluw beleid écht geweken?

Dat hangt er vanaf aan wie je het vraagt. Binnenstadsbewoners zijn vaak voorstander van autoluw beleid. Terwijl veel winkeliers en horecaondernemers tegen zijn. En die laatsten hebben zeker een punt.

Want parkeren vervult namelijk een schakelfunctie tussen verkeer/bereikbaarheid en verblijven. Veel gemeentebestuurders pleiten voor lagere parkeernormen in de binnenstad (omdat binnenstadsbewoners minder auto’s bezitten). Maar dat laat onverlet dat voor het goed functioneren van de bedrijven de bereikbaarheid (inclusief parkeren) op peil moet zijn. Omdat bezoekers voor een groot deel níet in de (binnen)stad wonen. Autoluw beleid beperkt dan ook de komst van de regiobezoekers, die vaak het meest besteden. Een gemiddelde binnenstad in Nederland kent 38% aan autobezoekers en dat is goed voor 55% van de winkelomzet.

In grote steden als Amsterdam liggen de percentages iets lager, maar vergis je niet, de autobezoeker is nog steeds een belangrijke omzetverschaffer. In middelgrote en kleine steden liggen de percentages autobezoekers vaak hoger. Dus als hier autoluw beleid wordt ingevoerd is dat een regelrechte ramp voor de binnenstad. Deze vervalt steeds meer tot een wijkwinkelcentrum voor dagelijkse boodschappen. De Albert Heijn zal blijven. Net als Kruidvat en HEMA. Maar veel modebedrijven en speciaalzaken zullen vertrekken.

Natuurlijk, in grote binnensteden moet het autobezoek worden gereguleerd. En een aantal autovrije winkelstraten komt het winkelen zeker ten goede (zolang er maar in de buurt geparkeerd kan worden). Maar met teveel beperkende maatregelen verdwijnt de ‘sjeu’ van de binnenstad en doet leegstand zijn intrede. Zo vervalt de binnenstad tot een museum, omdat er niet voldoende wordt geconsumeerd. Vitaliteit heeft alles te maken met winkelomzet.

Ook de buitenwijken en randgemeenten moeten meestemmen

En terugkomend op het stemgedrag van binnenstadsbewoners: ik pleit ervoor dat bewoners van de buitenwijken én de randgemeenten dienen mee te stemmen over autobereikbaarheid en parkeergelegenheid, dus ook over het wel of niet invoeren van autoluwe binnensteden. De binnenstad is en blijft het centrumgebied waar veel mensen en bedrijven afhankelijk van zijn. De binnenstad overstijgt het belang van alleen de binnenstadbewoners. Juist vanwege de eerder genoemde schakelfunctie.

De pleitbezorgers van de 15-minutenstad ‘vergeten’ steeds dat het bezoek aan de binnenstad zal afnemen vanwege het gevoerde beleid, zodat de binnenstad qua winkelaanbod leegstroomt. Daarbij leven wij in een dusdanig ontwikkeld en dichtbevolkt land dat er eigenlijk al heel vaak sprake is van een zo’n stad.

Goed bedoeld beleid leidt vaak tot het tegenovergestelde. Autoluw beluid is de hond in de pot voor de binnenstad. Juist de veelgeprezen leefbaarheid zal achteruit hollen. En dat geldt al helemaal voor het door toeristen geteisterde Amsterdam. Als je toeristenwinkels wilt tegengaan, zul je dus het autoluwe beleid (gedeeltelijk) dienen terug te schroeven. Zodat de speciaalwinkel kan overleven. Zodat Amsterdam Amsterdam blijft.

Amsterdam is er niet alleen voor de binnenstadsbewoners. Maar is er ook voor de regiobezoekers. En is er zelfs voor geheel Nederland. Je bent hoofdstad of je bent het niet.

_________

*)         Hans van Tellingen is directeur van winkelgedragsonderzoeker Strabo bv, is sociaal geograaf en auteur van onder andere de boeken ‘Retail is Mensenwerk’ en ‘Waarom Stenen Winkels Winnen’. www.hansvantellingen.nl, e-mail: hans@strabo.nl

**)        Dit blog is ook geplaatst op de site van Stadszaken.nl op 11 mei 2026: https://stadszaken.nl/artikel/9095/laat-randgemeenten-meestemmen-over-parkeerbeleid-grote-stad.